​ព្រឹត្តិការណ៍​ដ៏​គួរឱ្យ​រំភើប​ដែល​មិន​ធ្លាប់មាន​ពីមុនមក​ក្នុង​រយៈពេល 150 ឆ្នាំ នឹង​លេចឡើង​នៅ​ថ្ងៃទី 31 ខែមករា​គឺជា “​ព្រះ​ច័ន្ទ​ឈាម​ពណ៌​បៃតង​” ។ ពី​តំបន់​ពាយ័ព្យ​អាមេរិក អាស៊ី​អាស៊ី​បូព៌ា ប្រទេស​រុស្ស៊ី ទៅ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី​ត្រូវបាន​គេ​ចាត់ទុកថា​ជាទី​កន្លែង​ដែល​ឃើញ​បាតុភូតធម្មជាតិ​ពិសេស​នេះ​។​

“​កំពូល​ច័ន្ទ​ឈាម​បៃតង​” បានធ្វើឱ្យ​តារាវិទូ​និង​សហគមន៍ ពុះកញ្ជ្រោល ហើយ​ចង់​បានឃើញ ព្រោះ​ជា​បាតុភូតធម្មជាតិ​ដែលមាន​ការរួមបញ្ចូល​គ្នា រវាង​កំពូល​ព្រះ​ច័ន្ទ​, ពណ៌​បៃតង និង​បាតុភូត​ចន្ទគតិ​ទាំងស្រុង​។ នេះ​គឺជា​ព្រឹត្តិការណ៍ “3 ក្នុង 1” ដ៏​កម្រ​។​

Kelly Beatty ជា​និពន្ធ​នាយក​របស់ Sky និង Telescope បាន​និយាយថា “​នេះ​គឺជា​សំណុំ​តារាសាស្ត្រ ៣ ល្អ ឥតខ្ចោះ​” ។​

– រូបថត​ទី​1 អង្គការ NASA បាន​និយាយថា “Super Blood Blue Moon” នឹង​បង្ហាញខ្លួន​នៅ​យប់​ថ្ងៃទី 31 ខែមករា​។​

​នៅ​អាមេរិក​ខាងជើង​ជាង 150 ឆ្នាំ​បាន​កន្លងផុតទៅ​ចាប់តាំងពី «​កំពូល​ព្រះ​ចន្ទ​ឈាម​ពណ៌​បៃតង​» ឈាម​ចុងក្រោយបង្អស់ បង្ហាញ​វត្ត​មាននៅ​ថ្ងៃទី​31 ខែមីនា​ឆ្នាំ 1866 ។​

​ក្រៅពី​អាមេរិក​ខាងត្បូង ផ្នែក​ខាងកើត​នៃ​អាមេរិក​ខាងជើង អាហ្វ្រិក និង​មួយផ្នែក​នៃ​ទ្វីបអឺរ៉ុប មិនអាច​មើលឃើញ​ដោយសារតែ​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពណ៌​បៃតង រះ​នៅ​តំបន់​ទាំងនេះ​ពេល​ថ្ងៃ​។ ក្រៅពី​តំបន់​នេះ អាច​មើលឃើញ​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពណ៌​បៃតង ប៉ុន្តែ​វា​អាស្រ័យ​តាម​បន់​ពេលវេលា​នៃ​ទីកន្លែង​នីមួយៗ ។​

​ភាគច្រើន​នៃ​ទឹកដី​នៃ​ប្រទេស​វៀតណាម និង​ប្រទេស​ស្ថិតនៅ​កៀក​នោះ ស្ថិតនៅក្នុង​តំបន់​អាច​មើលឃើញ​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពណ៌​បៃតង​ច្បាស់លាស់ និង​ពេញលេញ​បំផុត​នៅក្នុង​ពិភពលោក​។​


Timeanddate.com នៃ​ប្រទេស​ន័​រ​វែ​សបាន​និយាយថា នៅ​រដ្ឋធានី​ហាណូយ​ប្រទេស​វៀតណាម អាច​មើលឃើញ​តំបន់​ពាក់កណ្ដាល​ង​ងិ​ត​នៅ​ម៉ោង 17:51 នៅ​ថ្ងៃទី 31 ខែមករា និង​ប្រហែល 20:30 នាទី​នៅ​ថ្ងៃ​ដដែល​នោះ​នឹង​ឃើញ​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពណ៌​បៃតង​។ នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម អាច​មើលឃើញ​បាតុភូត​នៃ​ព្រះ​ច័ន្ទ​បង្ហូរឈាម​ជាង 5 ម៉ោង 21 នាទី 31 វិនាទី​បញ្ចប់​នៅ​ម៉ោង 23 ៈ 08 មករា 31 ។ ប្រសិនបើ​អ្នក​ចង់​ស្វែងរក​ស៊ុម​រយៈពេល​វេលា​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពណ៌​បៃតង (​ពេលវេលា​ចាប់ផ្តើម​កំពូល​នៃ​ចុងបញ្ចប់​) នៃ​ទីក្រុង​នីមួយៗ​តំបន់ ស្វែងរក​ក្នុង​គេហទំព័រ Times and Date ។​

​កំពូល​ព្រះ​ច័ន្ទ គឺជា​ពាក្យ​សម្រាប់​ចង្អុល​ព្រះ​ចន្ទ​នៅពេលដែល​វា​ឈានដល់​ចំនុច​ដែល​នៅ​ជិត​បំផុត​នៃ​ផែនដី លើ​គន្លង​រាង​អេ​លី​បរប​ស់វា​ចំ​ថ្ងៃ​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពេញវង់ ។ នៅ​ចំណុច​នេះ​ព្រះ​ចន្ទ​ធំ​ជាង​មុន 14% និង​ភ្លឺ​ជាង​ធម្មតា ៣០% ដូច្នេះ​វា​ត្រូវបាន​គេ​ហៅថា​កំពូល​ព្រះ​ចន្ទ​។​

​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពណ៌​បៃតង​គឺជា​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពេញវង់​លើក​ទី​នៅក្នុង​ខែ​ដដែល​។ ថ្ងៃទី 1 ខែមករា ឆ្នាំនេះ គឺជា​ថ្ងៃ​ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ ហើយ​វា​ក៏​ជា​កំពូល​ព្រះ​ចន្ទ​ផងដែរ​។ តាម​ធម្មតា ព្រះ​ចន្ទ​ពណ៌​បៃតង​នឹង​កើតឡើង​រៀងរាល់ ២,៨ ឆ្នាំ​ម្តង ។​

​ព្រះ​ចន្ទ​ឈាម​ក៏​ត្រូវបាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ចន្ទ​គ្រា​ស្ត​ទាំងស្រុង​មួយ​ផងដែរ ។ នៅពេល​ព្រះ​ចន្ទ​ឆ្លងកាត់​ស្រមោល​នៃ​ផែនដី ហើយ​ត្រូវបាន​រង​រលក​ខ្លីៗ​នៃ​បរិយាកាស​របស់​ផែនដី នៅសល់​រលក​ពន្លឺ​វែង (​ក្រហម​, ពណ៌​ទឹកក្រូច​) ពុំ​ត្រូវបាន​ទប់ស្កាត់​ដូច្នេះ​ពន្លឺ​នឹង​ផ្លាស់ប្តូរ​បន្តិចបន្តួច​ពី​ពណ៌​ស​ទៅ​ពណ៌​ទឹកក្រូច​ឬ​ពណ៌​ក្រហម​។ ដូច្នេះ​បាតុភូត​នេះ​ត្រូវបាន​គេ​ហៅថា​ច័ន្ទ​ឈាម​។​

​ខណៈពេលដែល​ព្រះអាទិត្យ ព្រះ​ច័ន្ទ និង​ផែនដី ស្ថិតនៅលើ​អ័ក្ស​មួយ​អូសបន្លាយ​រយៈពេល 1 ម៉ោង​និង 16 នាទី ទើប​មនុស្ស​នៅ​ភាគ​ខាងលិច​សហរដ្ឋអាមេរិក​និង​កាណាដា​អាច​មើលឃើញ​ព្រះ​ច័ន្ទ​មុនពេល​ថ្ងៃ​រះ​។​

​ប្រជាជន​នៅ​ម​ជ្ឈឹ​ម​បូព៌ា​ទ្វីប អាស៊ី អាស៊ី​បូព៌ា អូស្ត្រាលី និង​នូ​វែ​ល​សេ​ឡង់ ឃើញ​បាតុភូត​នេះ​នៅពេល​យប់ មុនពេល​ព្រះ​ច័ន្ទ​លេចឡើង​។ មិន​ដូច​សូរ្យគ្រាស​ទេ ចន្ទ​គ្រាស​អាច​មើល​ទៅដោយ​សុវត្ថិភាព ពុំ​ចាំបាច់​វ៉ែនតា​។​

​តើ​បាតុភូត​នេះ​កម្រ​មាន​ណាស់​មែនឬ​?

​លោក Jason Aufdenberg សាស្ត្រាចារ្យ​រង​ផ្នែក​រូបវិទ្យា​និង​តារាសាស្ត្រ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ Aeronautical Embry-Riddle នៅ​ទីក្រុង Daytona បាន​ថ្លែងថា​: «​យើង​បានឃើញ​កំពូល​ព្រះ​ចន្ទ​ច្រើន ក៏ដូចជា​ចន្ទ​គ្រាស ប៉ុន្តែ កម្រ​ឃើញ​វា​មាន​វត្តមាន​រួម​លើ​ផ្ទៃ​ព្រះ​ចន្ទ​បៃតង​។ លោក​បាន​បន្ថែមថា​បាតុភូត​តារាសាស្ត្រ​ទាំងបី​នេះ​បាន​បង្កើត​ព្រឹត្តិការណ៍​មិន​ប្រក្រតី​មួយ​នៅក្នុង​ធម្មជាតិ​។​

– រូត​ថត​4: ព្រះ​ចន្ទ​ចុងក្រោយ​នៅ​ឆ្នាំ ២០១៧ គឺជា​ព្រះ​ចន្ទ​ដំបូង និង​តែមួយគត់ ដែល​អាច​ត្រូវបាន​គេ​មើលឃើញ​ដោយ​ភ្នែក​ទទេ ។​

– រូបថត​ទី​5: កំពូល​ព្រះ​ចន្ទ​មូល​ពេញ ពេល​វា​ចូល​កៀក​ផែនដី​បំផុត ចំណុច​នោះ​ហៅថា ចំណុចកំពូល ។​

– រូបថត​ទី​6: កំពូល​ព្រះ​ចន្ទ​អាច​ធំ​ជាង​ធម្មតា ១៤% ហើយ​ភ្លឺ​ជាង​ធម្មតា ៣០%

– រូបថត​ទី​7: កំពូល​ព្រះ​ចន្ទ​កាលពី​ខែ 12/20/2017

​នេះ​បើ​យោងតាម​ស្កា​យ​និង​តេ​ឡេ​ស្កុប (Sky and Telegscope)​។ ព្រះ​ច័ន្ទ​ពេញវង់​ចុងក្រោយ​ជា​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពណ៌​បៃតង​បាន​កើតឡើង 36 ឆ្នាំ​មកហើយ គឺ​នៅ​ថ្ងៃទី 30 ខែធ្នូ​ឆ្នាំ 1982 ។ នេះ​គឺជា​ពេលវេលា​ដែល​បាន​កត់ត្រា​ចុងក្រោយបង្អស់​នៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប​អាហ្វ្រិក​និង​អាស៊ី​ខាងលិច​ដែលជា​កន្លែង​ដែល​បាតុភូត​ទាំងនេះ​ត្រូវបាន​គេ​ឃើញ​។ ករណី​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពណ៌​បៃតង​ខៀវ​នេះ​ក៏​ជា​កំពូល​ព្រះ​ច័ន្ទ​ភ្លឺ​ខ្លាំង ។​

​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ Aufdenberg បាន​និយាយថា​នៅក្នុង​ការ​គណនា​ចុងក្រោយ​របស់គាត់​ព្រះ​ច័ន្ទ​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពណ៌​បៃតង និង​ចន្ទ​គ្រាស​ពេញលេញ បានបង្ហាញ​ខ្លួន​ក្នុងពេល​តែមួយ​ដែល​ត្រូវបាន​គេ​មើលឃើញ គឺ​ស្ថិតនៅ​ពី​ភាគ​ខាងកើត​សហរដ្ឋអាមេរិក​នៅ​ថ្ងៃទី 31 ខែឧសភា​ឆ្នាំ 1844 ។​

​រីឯ Sky and Telescope បាន​និយាយថា​ព្រះ​ចន្ទ​ពណ៌​ខៀវ​ចុងក្រោយ​ត្រូវបាន​គេ​ឃើញ​នៅ​អាមេរិក​ខាងជើង​នៅ​ថ្ងៃទី 31 ខែមីនា​ឆ្នាំ 1866 ។ ប៉ុន្ដែ​នៅថ្ងៃនោះ​ព្រះ​ចន្ទ​គឺ​នៅ​កំពូលភ្នំ​ដែលជា​ចំណុចកំពូល​តារាវិថី​ចំ​ណុ​ច្ងាយ​បំផុត​របស់​វា​នឹង​ផែនដី​៕ បូព៌ា​